Како Никола Бадев ја „прошверцува“ виолината во сопственото грло (и зошто неговиот глас звучеше како што звучеше)

Ако некогаш сте ја пуштиле „Параходот ми пристигна“ во изведба на Никола Бадев, сигурно сте го почувствувале она специфично, мазно прелевање од еден тон во друг. Гласот не му „скока“ од нота на нота како по скали, туку буквално плови и лизга. Е па, тоа што вие го чувствувате како чиста македонска емоција и душевна болка, во музичката теорија се вика глисандо (или портаменто), а Бадев го доведе до совршенство.

Како еден човек од Кавадарци успеа да развие ваква вокална техника, која повеќе потсетува на класично гудачко мајсторство отколку на обично пеење?

Тајната е во тоа што Бадев, пред воопшто да стане радиска ѕвезда и синоним за македонската народна песна, бил заљубен во жичените инструменти. Како дете сам си направил виолина, а подоцна во Радио Скопје активно свирел тамбура.

Кога свирите виолина, немате прагови како на гитара – ако го поврзете тонот А со тонот Х со лизгање на прстот по жицата, го добивате токму тоа: глисандо. Бадев едноставно го земал овој ефект од жиците и го „инсталирал“ во сопственото грло.

Додека кај нас во народот ова технички се нарекува „тресење“ или „поткачување“ на гласот, кај Бадев тоа не беше само украс. Тоа беше неговиот потпис.

Неговиот мек, лирски тенор во песните како „Земјо македонска“ или „Ој Јано, Јано“ користи микротонални падови и скокови. Токму тоа беспрекорно „допливување“ до тонот го создава оној автентичен ефект на плач и меланхолија кој ретко кој денес може да го репродуцира без да звучи вештачки.

Од Кавадарци до Торонто и Сиднеј

Дека овој негов „бадевски начин“ на пеење не беше само локален хит, докажува и фактот што неговиот глас стана магнет за Македонците ширум светот. Оваа специфична вокална емоција беше веднаш препознаена од нашата емиграција како врвен врзивен елемент со татковината.

Бадев стана вистинска меѓународна ѕвезда на народниот мелос, остварувајќи огромен број концерти и турнеи низ Бугарија, Канада, Австралија, САД и Нов Зеланд. За нашинците во прекуокеанските земји, неговите настапи не беа само обични свирки, туку колективна терапија за носталгија. Салите се полнеа до последно место бидејќи никој друг не умееше така прецизно да го отпее „плачот“ на печалбарот како неговото вокално лизгање.

Накратко: Бадев има снимено преку 400 песни и плочи, но неговиот најголем успех е што не пееше само со гласни жици – тој буквално свиреше на нив, а ехото се слушаше од Вардар па сè до другиот крај на светот.